Giang mai
Giang mai là bệnh lây truyền qua đường tình dục do vi khuẩn Treponema pallidum gây ra. Bệnh diễn tiến nhiều giai đoạn, có thể gây tổn thương tim, não, mắt nếu không điều trị. Triệu chứng sớm: vết loét không đau, phát ban. Xét nghiệm và điều trị kịp thời giúp khỏi bệnh, ngăn biến chứng và lây lan.
Xét nghiệm và điều trị giang mai tại Pride VN — Phát hiện sớm, kết quả trong ngày, mở cửa 7 ngày/tuần
📅 Cập nhật: tháng 8/2026 | ⏱ Đọc ~7 phút | 🏥 Pride VN – Phòng khám cộng đồng, Quận 12, TP.HCM
TPHA
chuẩn quốc tế
nhanh chóng
8h–20h
nếu phát hiện sớm
Nội dung bài viết
1. Giang mai là gì và lây như thế nào?
Giang mai (syphilis) do vi khuẩn Treponema pallidum gây ra, là xoắn khuẩn chỉ tồn tại trong cơ thể người. Bệnh đã tồn tại hàng thế kỷ và hiện đang có xu hướng gia tăng trở lại tại nhiều quốc gia, kể cả Việt Nam.
Ở giai đoạn 2, phát ban giang mai có thể lây qua tiếp xúc da với các tổn thương ở lòng bàn tay, bàn chân.
Vi khuẩn qua nhau thai lây sang thai nhi gây giang mai bẩm sinh — có thể dẫn đến thai chết lưu, dị tật bẩm sinh nghiêm trọng.
ℹ️ Không lây qua tiếp xúc thông thường
2. Các giai đoạn của bệnh giang mai
Điều làm giang mai đặc biệt nguy hiểm là nó diễn tiến qua nhiều giai đoạn, có thể "im lặng" trong nhiều năm trước khi gây biến chứng nghiêm trọng:
Vết loét cứng, không đau (chancre) xuất hiện tại vị trí vi khuẩn xâm nhập: dương vật, âm hộ, âm đạo, hậu môn, môi hoặc miệng. Hạch bẹn sưng không đau. Vết loét tự lành sau 3–6 tuần dù không điều trị — nhưng vi khuẩn vẫn còn trong cơ thể và bệnh tiến sang giai đoạn 2.
Vi khuẩn lan vào máu, gây phát ban đặc trưng lòng bàn tay, lòng bàn chân (thường không ngứa), sốt, mệt mỏi, đau họng, rụng tóc từng mảng, sưng hạch toàn thân. Giai đoạn này rất dễ lây. Triệu chứng cũng tự hết sau vài tuần — nhưng bệnh chuyển sang giai đoạn tiềm ẩn.
Không có triệu chứng nhưng vi khuẩn vẫn tồn tại trong cơ thể. Chỉ phát hiện qua xét nghiệm máu. Trong giai đoạn tiềm ẩn sớm (dưới 1 năm) vẫn có thể lây cho bạn tình. Nếu không điều trị, ~30% trường hợp tiến sang giai đoạn 3.
Gây tổn thương nghiêm trọng các cơ quan nội tạng: tim và mạch máu lớn (phình động mạch chủ), hệ thần kinh (neurosyphilis — mất trí nhớ, liệt, điếc, mù), da và xương (gumma). Ở giai đoạn này, điều trị dừng được tiến triển nhưng tổn thương đã xảy ra không thể hồi phục.
3. Triệu chứng giang mai theo từng giai đoạn
- Vết loét cứng, không đau (chancre) — đặc trưng nhất
- Thường ở dương vật, âm hộ, hậu môn, môi
- Hạch bẹn sưng, không đau
- Vết loét tự lành sau 3–6 tuần
- Phát ban lòng bàn tay, bàn chân — không ngứa
- Sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ
- Sưng hạch toàn thân
- Đau họng, rụng tóc từng mảng
- Sùi loét ở vùng sinh dục (condylomata lata)
- Các khối u mô mềm (gumma) ở da, xương, gan
- Phình động mạch chủ — nguy hiểm tính mạng
- Neurosyphilis: đau đầu, mất trí nhớ, liệt, mù, điếc
- Rối loạn tâm thần (giang mai thần kinh)
⚠️Triệu chứng tự hết không có nghĩa là khỏi bệnh
4. Phương pháp xét nghiệm giang mai tại Pride VN
Pride VN sử dụng bộ đôi xét nghiệm huyết thanh chuẩn quốc tế cho phép phát hiện giang mai ngay cả khi chưa có triệu chứng:
🔬 RPR (Rapid Plasma Reagin)Sàng lọc nhanh
Xét nghiệm không đặc hiệu phát hiện kháng thể reagin trong máu. Cho kết quả rất nhanh — 30 phút . Dùng để sàng lọc ban đầu và theo dõi đáp ứng điều trị (hiệu giá RPR giảm khi điều trị hiệu quả). Có thể dương tính giả trong một số bệnh lý khác nên cần kết hợp TPHA để xác nhận.
🧬 TPHA (Treponema Pallidum Haemagglutination Assay)Xác nhận đặc hiệu
Xét nghiệm đặc hiệu phát hiện kháng thể chống lại chính xác vi khuẩn Treponema pallidum. Kết quả TPHA dương tính xác nhận người đó đã từng hoặc đang nhiễm giang mai. TPHA thường dương tính suốt đời ngay cả sau điều trị khỏi — nên không dùng để theo dõi đáp ứng điều trị.
🔭 Soi trực tiếp nền tối (Dark-field microscopy)Khi có vết loét
Lấy dịch từ vết loét chancre và soi trực tiếp dưới kính hiển vi nền tối để phát hiện xoắn khuẩn di chuyển. Phương pháp này có thể cho kết quả ngay khi vết loét còn tươi, trước cả khi xét nghiệm máu dương tính.
| RPR | TPHA | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Âm tính | Âm tính | Không nhiễm giang mai (hoặc xét nghiệm quá sớm) |
| Dương tính | Dương tính | Xác nhận giang mai hiện tại hoặc đã điều trị — cần đánh giá lâm sàng để phân biệt |
| Dương tính | Âm tính | Có thể dương tính giả — cần xét nghiệm lại hoặc thêm FTA-ABS |
| Âm tính | Dương tính | Giang mai đã điều trị khỏi hoặc giang mai giai đoạn muộn — TPHA dương tính suốt đời |
5. Khi nào nên xét nghiệm giang mai?
! Có vết loét không đau ở bộ phận sinh dục, hậu môn hoặc miệng
Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất của giang mai giai đoạn 1 — đến ngay, không chờ vết loét tự lành
! Phát ban lòng bàn tay, bàn chân không rõ nguyên nhân
Phát ban không ngứa ở lòng bàn tay/chân là dấu hiệu kinh điển của giang mai giai đoạn 2
! Có quan hệ tình dục không dùng bao cao su
Đặc biệt với bạn tình không rõ tình trạng STI — xét nghiệm ít nhất 4–6 tuần sau phơi nhiễm
! Bạn tình được chẩn đoán nhiễm giang mai
Xét nghiệm và điều trị đồng thời ngay cả khi không có triệu chứng
! Tầm soát định kỳ 3–6 tháng/lần với nhóm nguy cơ cao
MSM, người có nhiều bạn tình, người đang dùng PrEP — tầm soát thường xuyên theo khuyến cáo CDC/WHO
! Phụ nữ mang thai — bắt buộc tầm soát
Giang mai bẩm sinh có thể phòng ngừa hoàn toàn nếu phát hiện và điều trị cho mẹ sớm trong thai kỳ
6. Điều trị giang mai như thế nào?
Giang mai điều trị hiệu quả bằng kháng sinh — Penicillin G vẫn là thuốc lựa chọn hàng đầu và vi khuẩn giang mai chưa phát triển kháng Penicillin sau hơn 70 năm sử dụng:
- Benzathine Penicillin G tiêm bắp 2,4 triệu đơn vị — 1 liều duy nhất
- Dị ứng Penicillin: Doxycycline uống 14 ngày (không dùng cho thai phụ)
- Tỷ lệ khỏi gần 100% nếu điều trị đúng
- Benzathine Penicillin G — 3 liều, mỗi tuần 1 lần
- Điều trị dừng tiến triển nhưng không hồi phục tổn thương đã xảy ra
7. Giang mai và HIV — Mối liên hệ nguy hiểm cần biết
Giang mai và HIV có mối liên hệ đặc biệt quan trọng mà người có nguy cơ STI cần hiểu rõ:
✅ Luôn xét nghiệm HIV khi phát hiện giang mai — và ngược lại
8. Câu hỏi thường gặp
Triệu chứng đặc trưng nhất của giang mai là gì? ▾
Giang mai có chữa khỏi hoàn toàn không? ▾
Bao lâu sau phơi nhiễm có thể xét nghiệm giang mai? ▾
TPHA dương tính suốt đời sau điều trị — có phải lo lắng không? ▾
Đang dùng PrEP có cần xét nghiệm giang mai định kỳ không? ▾
